loek mulder | willem van reijendam | man en woord

Man & Woord levert messcherpe journalistieke producties aan vooraanstaande landelijke en regionale (dag)bladen, radio en televisie. Voor tal van bedrijven en organisaties produceert Man & Woord glasheldere en doeltreffende teksten. Lees meer over wat we voor u kunnen betekenen of bekijk onze contactgegevens.

Groningse HIV-zaak wordt mega-proces

Gepubliceerd in het AD op 13 oktober 2008

'Witte jassen' spelen belangrijke rol in proces

Monica Beek | Loek Mulder | Groningen De aanklacht tegen de drie verdachten is tachtig pagina's lang en de rechtbank in Groningen heeft een hele week uitgetrokken voor de bizarre en lugubere strafzaak. De Groningse HIV-zaak is er één zonder weerga.

Drie verdachten, veertien slachtoffers, die alle voor het leven zijn getekend. De HIV-zaak die vandaag begint voor de rechtbank in Groningen, draait rond de seksfeesten waar homoseksuele mannen werden misbruikt door Peter M. (50) en zijn partner Wim D. (49), beide uit het dorpje Scharmer bij Slochteren en hun medepleger Hans J. (35) uit Groningen. Het drietal wordt ervan verdacht dat ze hun slachtoffers drogeerden en door verkrachting of inspuiting met hun eigen bloed met hiv hebben besmet.

De verdachten wordt opzettelijke zware mishandeling en verkrachting ten laste gelegd. Geen moord of doodslag, of poging daartoe, want een hiv-besmetting is met de juiste behandeling tegenwoordig niet meer dodelijk. Dat heeft gevolgen voor de hoogte van de straf, zegt de Groningse officier van justitie Oebele Brouwer. Hij spreekt van een unieke zaak aangezien er nauwelijks rechtspraak is die aanknopingspunten biedt voor de Groningse hiv-zaak. ,,Er liggen vier arresten van de Hoge Raad en een uitspraak van de rechtbank Amsterdam. De Hoge Raad stelde telkens dat een bewuste hiv-besmetting geen poging tot doodslag of poging tot zware mishandeling is." Deze zaak is anders, aldus Brouwer, omdat hier in twaalf gevallen het niet alleen gaat om onbeschermde seks, maar ook om injecteren met hiv-besmet bloed. ,,Wij vinden dat we genoeg materiaal in handen hebben om te stellen dat sprake is van zware mishandeling", aldus Brouwer. Alles opgeteld, hangt de verdachten een gevangenisstraf van maximaal 21 jaar boven het hoofd.
,,We moeten eerst heel scherp vaststellen waar, wanneer en hoe de besmettingen bij de slachtoffers zijn ontstaan", neemt advocaat Willem Anker een voorschot op de verdediging. Niet alleen juridisch maar ook medisch is de zaak enorm ingewikkeld, aldus Anker, die met twee collega's van zijn kantoor de verdediging voert. Misschien, stelt de raadsman, leidden de slachtoffers wel een risicovolle levenswijze en begaven ze zich vaker in situaties waar ze een hiv-besmetting konden oplopen.
Daarbij speelt tevens het oordeel van de 'witte jassen' een belangrijke rol, aldus Anker. Zowel justitie als de verdediging heeft virologen ingeschakeld om vast te stellen of er een verband is tussen de seksfeesten en de hiv-besmettingen bij de slachtoffers. Daarvoor moet onder meer worden vastgesteld dat de hiv-variant van de misbruikte mannen dezelfde is als die van de daders. Vooral de gecompliceerdheid van de medische rapportages heeft ervoor gezorgd dat pas ruim een jaar na hun arrestatie voor de rechter moeten verschijnen.
Overigens wordt hen drieën ook nog handel in verdovende middelen ten laste gelegd en wordt Peter M. nog verweten dat hij injectiespuiten heeft gestolen uit het verpleeghuis waar hij werkte.

Het bewijs dat er iets serieus mis was binnen de Groningse homoscène kwam van de GGD. Daar drongen juni 2006 geruchten door over bacchanalen waar homo's elkaar opzochten voor onbeschermde seks. Voor de GGD was dat aanleiding om via de media alarm te slaan. Dat de verhalen niet uit de lucht waren gegrepen bleek uit de plotselinge stijging van het aantal hiv-besmettingen die de GGD in Groningen registreerde. Waren er in 2005 nog 14 hiv-besmettingen, dat aantal schoot in 2006 omhoog naar 25.
Al hield de politie het drietal via observatiecamera's en telefoontaps in de smiezen, het duurde nog een jaar voordat de betrokken verdachten werden opgepakt. Want geen van de slachtoffers was bereid aangifte te doen. Uit angst, schaamte of gezichtsverlies want veel van de mannen leidden een dubbelleven, naast een normaal gezinsbestaan met een nette baan.
De zaak zit maanden vast omdat politie en justitie te weinig materiaal in handen hebben. Pas als een van de slachtoffers besluit aangifte te doen, komt er schot in. Meerdere aangiften volgen en mei worden M., D. en J. opgepakt.
Dan komen ook de horror-achtige details naar buiten. De drie mannen lokten anderen via chatboxen en homo-ontmoetingsplaatsen naar hun huizen in Groningen en Scharmer. Tijdens een politieverhoor zei Willem D: ,,Ik weet dat het verkeerd was, maar kon er niet mee stoppen. Toen duidelijk was dat we alledrie besmet waren werden we onverschillig en fatalistisch." Ze tapten elkaars bloed af en spoten daarmee elkaar in en hun slachtoffers, die door toediening van de verkrachtingsdrug GHB volkomen willoos waren.

Uit homokringen komt het geluid dat de seksfeesten zeker in 2005 al zijn begonnen. "Ik heb zowel bij politie als bij justitie meerdere keren gewaarschuwd voor deze feesten", zegt een ingewijde uit de Groningse homowereld. Hij zegt dat hij in actie kwam nadat een goede kennis hem vertelde wat hem op een duister feestje was gebeurd. ,,Ik heb met de afdeling zedenzaken gesproken, maar ik werd gewoon uitgelachen. Ik heb namen overhandigd en heb ze gezegd hoe rot het daar op die feesten was, maar het heeft ze geen bal geïnteresseerd. En ondertussen heb ik mensen naar de sodemieter zien gaan." Pas nadat de GGD daadwerkelijk besmettingen constateerde, zegt hij, kwam er actie.
Zowel justitie als politie ontkennen dat eerder dan midden 2006, via GGD-kanalen, er meldingen kwamen over de besmettingsparty's. ,,Van het begin af aan zijn we zeer serieus met dit verhaal omgegaan", zegt een politiewoordvoerder. ,,Vanaf het eerste moment dat de details erover bij ons terecht kwamen, was iedereen geschokt. Dit kon niet waar zijn, was onze gedachte. We hebben er veel tijd en aandacht aan besteed. Van eerdere meldingen weten we niks."
Ook voorzitter Hans Polee van de Hiv Vereniging Nederland en woonachtig in Groningen, zegt dat hij pas na de alarmering door de GGD op de hoogte kwam van de seksfeesten. Hij acht het denkbaar dat de feesten al veel langer gaande waren. ,,Natuurlijk moet het eerder zijn begonnen. Er moet uiteraard eerst een besmetting ontstaan, voordat men die ergens mee in verband kan brengen. Pas toen de verhalen loskwamen, kon het spoor van de besmettingen worden aangewezen."
In de Groningse homowereld is na de schok van vorig jaar de rust weergekeerd. ,,Het is als de aanslagen in de VS op 11 september 2001", licht voorzitter Wilfred Meijer van homobelangenvereniging COC toe. ,,Het was een verschrikkelijke situatie, maar we konden er verder weinig aan doen." Wat hem ook stoort is dat de hele affaire voortdurend met de homoscene in verband wordt gebracht. ,,Ook onder hetero's zijn er veel hiv-patiënten", zegt hij. ,,Het gaat hier zeker om een exces, maar niet persé om een homo-exces."

categorie: nieuws

diepgravend