loek mulder | willem van reijendam | man en woord

Man & Woord levert messcherpe journalistieke producties aan vooraanstaande landelijke en regionale (dag)bladen, radio en televisie. Voor tal van bedrijven en organisaties produceert Man & Woord glasheldere en doeltreffende teksten. Lees meer over wat we voor u kunnen betekenen of bekijk onze contactgegevens.

Nog altijd woedend op 'domme' kapers

Gepubliceerd in het AD 28 mei 2009

Loek Mulder  |  Bovensmilde

Het is ruim dertig jaar geleden dat het gijzelingsdrama in Bovensmilde Nederland in zijn greep hield. Veel van de gegijzelde kinderen van de school kampen nog dagelijks met de trauma's. De GGZ Drenthe heeft een cursus opgezet om ze hiermee om te leren gaan. ,,De kinderen zijn geestelijk mishandeld.”

,,Niet dat ik iedere dag lijdt”, zegt Eveline van der Vliet (41). ,,Mijn grootste portie lijden heb ik achter de rug. Maar er gaat geen dag voorbij dat ik er niet mee bezig ben.” Eveline van der Vliet en haar vader Eef van der Vliet (68), destijds hoofd van de school en ook gegijzeld, zijn de trekkers van de stichting School van Bovensmilde, een lotgenotengroep die de aanzet heeft gegeven tot de GGZ-cursus. Want veel ex-gegijzelden lopen door de trauma's vast in hun leven, zegt Eveline. ,,Onze problematiek is vergelijkbaar met die van oorlogsveteranen en kampslachtoffers. We zijn allemaal rond de veertig. Ons doel is de tweede helft van ons leven anders te laten zijn dan de eerste: vrolijker, gelukkiger en vrijer.”
Maandagmorgen 23 mei 1977. Vier gewapende Molukse jongeren bezetten de openbare lagere school in Bovensmilde. De tienjarige Eveline huppelt die ochtend vrolijk terug van de gymles naar het schoolgebouw waar ze wordt verwelkomt door een Molukker met een pistool in zijn riem gestoken. Eveline ziet het wapen en de met kranten dichtgeplakte ramen wel, maar begrijpt er niks van. Ze loopt door, waarmee ze zichzelf tot een van de gegijzelden maakt.
Al haar schuldgevoelens, verwardheid, boosheid en zelfverwijten lijken jaren later in dat moment te zijn geconcentreerd. “Letterlijk kots- en kotsmisselijk werd ik ervan tijdens de therapie.” Maar het heeft lang geduurd voordat de deksel van de pot met ellende ging.
Thuis kon er niet over worden gesproken en hulpverlening was er niet. Die ging ervan uit dat geen aandacht besteden aan het gebeurde, het beste was. Dan zouden de kinderen hooguit een bijzondere herinnering overhouden. Alsof het een schoolreisje betrof. 
Eveline: ,,Pas in 2002 begon het te etteren. Ik functioneerde niet meer op mijn werk en maakte een rotzooi van relaties. Ik werd gekker en gekker. Ik ben met pillen in bed gestopt en heb meer dan twee jaar therapie gehad. Nogal heftig als je daarvoor een juppenbestaan leidt en dan ineens als een rot peertje in de mand ligt.”
Een paar jaar later keerde het in even groteske omvang terug. “Het werd het zoveelste drama in mijn leven, het kostte me mijn relatie. Toen pas is de diagnose psychotrauma gesteld. Dankzij gerichte therapie kan ik nu met de gevolgen leven. Nu kan ik zelf beslissen wanneer er een la opengaat.”
Over de gijzeling praten? ,,Ik kon het gewoon niet”, legt Eveline's vader Eef uit. ,,Tijdens de gijzeling moest ik er staan, een leider zijn en geen emoties tonen. Dat heeft zo'n frictie binnenin opgeleverd. Mijn geest stond niet toe dat ik weer in die toestand van toen werd gebracht .” En dus werd het onderwerp in huize Van der Vliet taboe. Tot het moment dat de eerste barstjes in de barrière komen en ook Eef van der Vliet instort. ,,Een aanleiding was er niet, maar ik knakte en raakte in een enorme dip.”
Het leidde uiteindelijk in 2007 tot de oprichting van de Stichting de School van Bovensmilde. Omdat de deelnemers aan de lotgenotenbijeenkomsten met zware problematiek van anderen worden geconfronteerd, wordt de hulp van de GGZ ingeroepen, die nu de gegijzelden gerichte cursussen aanbiedt. Toch valt de belangstelling voor de cursus nog tegen. ,,Mensen laten liever de deksel op de pot. Dat is veiliger”, oppert Eveline.
In de voorbije jaren is alle boosheid bij Eef van Vliet er als een vulkaaneruptie uitgekomen. ,,Ik ben woedend. Nog altijd. Op die vier jongens. Ze hebben die kinderen geestelijk zwaar mishandeld. Het zijn domme onnadenkende kapers die mensen een levenlang verdriet hebben bezorgd.” 

KADER I
Tweespalt over monument in Bovensmilde
De stichting de School van Bovensmilde wil een gedenkteken op de plaats waar de school De Meenthe stond. Het al jaren lege grasveld moet een speeltuin worden. De plannen stuiten op veel weerstand in het dorp, vooral van de kant van de Molukse gemeenschap. De leden van de stichting zijn vanwege de plannen bedreigd.


KADER II
Acties door militante Zuidmolukkers
2 december 1975: Kaping van de stoptrein Groningen – Zwolle bij Wijster, drie gijzelaars gedood
23 mei 1977: Kaping van intercity naar Groningen. De actie kost twee gegijzelden en zes kapers het leven
23 mei 1977: Gijzeling van de school De Meenthe in Bovensmilde door vier Zuidmolukkers. 105 leerlingen en vijf onderwijzers worden vastgehouden. De leerlingen komen na vijf dagen vrij. De gijzeling van de vijf leerkrachten wordt na drie weken beëindigd door militairen.
13 maart 1978: Gijzeling op het provinciehuis in Assen. Twee gijzelaars gedood.

categorie: nieuws